ناگفتههای پسر رییس جمهور درباره قطعی اینترنت
این روزها قطعی و اختلال شدید اینترنت، کسب و کارهای دیجیتال را به خطر انداخته و بسیاری در نزدیکی از دست دادن شغل خود هستند و برخی نیز از دست دادند.
در حالی که محدودیتهای گسترده اینترنت جهانی در ایران همچنان ادامه دارد و میلیونها شهروند، کسبوکار و نهاد علمی با اختلالهای جدی در ارتباطات بینالمللی مواجهاند، یوسف پزشکیان، مشاور رسانهای رئیس دفتر رئیسجمهور و فرزند رئیسجمهور ایران، با انتشار یادداشتی در کانال تلگرامی خود به تداوم قطع اینترنت و پیامدهای آن پرداخته است؛ یادداشتی که خود با تناقضی معنادار همراه است، چرا که کانال تلگرامی او به دلیل همین محدودیتها برای بخش بزرگی از کاربران داخل کشور قابل دسترسی نیست.
پزشکیان در این یادداشت، صراحتاً اعلام میکند که هیچ اطلاع دقیقی از زمان بازگشت اینترنت به وضعیت عادی ندارد و مینویسد: «من هم نمیدانم اینترنت چه زمانی وصل میشود.» این موضعگیری، پاسخی آشکار به گمانهزنیهایی است که نزدیکان دولت را برخوردار از اطلاعات و دسترسیهای ویژه میدانند. او در عین حال ابراز امیدواری میکند که این وضعیت «هرچه زودتر» پایان یابد.
او در ادامه، به نگاه نهادهای امنیتی نسبت به اینترنت اشاره میکند و توضیح میدهد که از منظر این نهادها، بازگشت اینترنت ممکن است به برهم خوردن دوباره «آرامش» در کشور منجر شود. با این حال، پزشکیان هشدار میدهد که تداوم قطع اینترنت میتواند پیامدهایی بهمراتب پرهزینهتر داشته باشد؛ از جمله افزایش نارضایتی عمومی و تعمیق شکاف میان مردم و حاکمیت، بهگونهای که حتی افرادی که پیشتر در زمره ناراضیان قرار نداشتند نیز به این طیف افزوده شوند. او در این بخش، اینترنت را عاملی مؤثر در سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی معرفی میکند، نه صرفاً یک ابزار ارتباطی.
پزشکیان سیاست قطع اینترنت را «پاک کردن صورت مسئله» میداند و تأکید میکند که اینترنت امروز به یکی از ضروریات زندگی روزمره تبدیل شده است. به باور او، حذف اینترنت نهتنها مشکلی را حل نمیکند، بلکه بحرانهای موجود را گستردهتر میسازد. او به مصادیق متعددی اشاره میکند: اعضای هیئت علمی و پژوهشگران برای دسترسی به مقالات علمی و پیگیری داوری نشریات بینالمللی به اینترنت وابستهاند؛ فعالان اقتصادی و تجار بدون ارتباطات آنلاین عملاً قادر به اداره کسبوکار خود نیستند؛ و برای نسل جوان، اینترنت به بستری اصلی برای تفریح، سرگرمی و تعامل اجتماعی تبدیل شده است. از نگاه او، وظیفه نهادهای امنیتی باید تأمین امنیت «با وجود اینترنت» باشد، نه در غیاب آن.
یکی دیگر از محورهای اصلی این یادداشت، نگرانی نهادهای امنیتی از انتشار تصاویر و ویدئوهای مربوط به اعتراضات اخیر است؛ اعتراضاتی که در ادبیات رسمی دولت «اغتشاش» توصیف شدهاند. پزشکیان در این زمینه مینویسد اگر خشونتهای رخداده حاصل اقدامات سازمانیافته و گروههای آموزشدیده وابسته به بیگانگان بوده است، نباید از انتشار تصاویر هراس داشت و با استناد به ضربالمثل «آن را که حساب پاک است، از محاسبه چه باک است؟» بر شفافیت تأکید میکند. او در عین حال میپذیرد که ممکن است خطاهایی از سوی نیروهای امنیتی و انتظامی رخ داده باشد و تصریح میکند که این موارد باید مورد رسیدگی قرار گیرند.
به باور پزشکیان، انتشار این تصاویر و ویدئوها امری اجتنابناپذیر است و جامعه «دیر یا زود» با آن مواجه خواهد شد؛ بنابراین بستن اینترنت تنها باعث به تعویق افتادن مسئله میشود، نه حل آن.
او در پایان، ابراز امیدواری میکند که شورای عالی امنیت ملی و سایر نهادهای مسئول، با «درایت و هوشیاری» تصمیمهایی اتخاذ کنند که هم مانع تشدید نارضایتی عمومی شود و هم اجازه سوءاستفاده فرصتطلبان از شرایط موجود را ندهد.
این یادداشت، در مجموع، یکی از صریحترین مواضع مطرحشده از سوی چهرهای نزدیک به دولت درباره سیاست قطع اینترنت به شمار میرود؛ موضعی که اینترنت را نه تهدیدی ذاتی، بلکه بخشی جداییناپذیر از زندگی، اقتصاد و حتی امنیت در عصر دیجیتال میداند و در عین حال نشان میدهد که حتی فرزند رئیسجمهور نیز از زمان وصل شدن اینترنت بیخبر است.
