«اینترنت برمیگردد، اما بدتر از قبل!»؛ هشدار جدی یک مدیر استارتاپی
در هفدهمین روز از قطعی گسترده اینترنت در کشور، نیما نامداری مدیرعامل شرکت «کارنامه» در گفتوگویی ویدئویی با دیجیاتو، تصویری نگرانکننده از پیامدهای اقتصادی و اجتماعی این تصمیم ترسیم کرد. او معتقد است اینترنت دوباره وصل میشود، اما نه به شکل قبل؛ بلکه با فیلترینگ شدیدتر و حتی احتمال فیلتر شدن پلتفرمهای جدید.
نامداری با تفکیک بخشهای مختلف اقتصاد دیجیتال توضیح داد که حتی اگر به تعریف حداقلی مرکز آمار ایران بسنده کنیم (تعریفی که شرکتهایی مثل دیجیکالا و اسنپ را هم شامل نمیشود)، ارزش افزوده سالانه «هسته اقتصاد دیجیتال» معادل روزانه حدود ۹ هزار میلیارد تومان است؛ عددی که نشان میدهد ابعاد خسارت بسیار فراتر از تصور عمومی است.
او در ادامه گفت: اپراتورهای تلفن همراه، شرکتهای نرمافزاری و ارائهدهندگان اینترنت در این مدت با بیش از ۷۰ درصد کاهش درآمد مواجه شدهاند و به همین دلیل، برآورد ۳ هزار میلیارد تومان کاهش درآمد روزانه برای این بخش، چندان دور از واقعیت نیست. به گفته نامداری، بیشتر استارتاپها هم افت درآمدی بین ۴۰ تا ۷۰ درصد را تجربه کردهاند.
این فعال اکوسیستم استارتاپی با اشاره به دادههای رسمی پیمایش «ایسپا» در سال ۱۴۰۲ یادآور شد که حدود ۴ تا ۵ میلیون نفر در ایران از طریق شبکههای اجتماعی کسب درآمد میکنند. اگر حتی میانگین درآمد روزانه هر نفر را فقط یک میلیون تومان در نظر بگیریم، نتیجه آن حدود ۴ هزار میلیارد تومان درآمد از دسترفته در هر روز است؛ آن هم فقط از زاویه اقتصادی.
نابودی روتین زندگی و افزایش تنش اجتماعی
نامداری تأکید کرد که ماجرا فقط به پول ختم نمیشود. او با اشاره به حضور حدود ۲۰ میلیون ایرانی در اینستاگرام گفت: وابستگی به شبکههای اجتماعی به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل شده و قطع ناگهانی آن، موجی از اضطراب، خشم و تنش اجتماعی ایجاد میکند.
به گفته او، با قطع اینترنت، مجموعهای از روتینها و عادتهای روزمره مردم در حوزه کار، ارتباطات، سرگرمی و حتی مدیریت زندگی از بین میرود. این وضعیت احساس ناامنی را در جامعه تقویت میکند؛ چراکه مردم حس میکنند نمیتوانند به هیچچیز در زندگی روزمره خود تکیه کنند، چون هر لحظه ممکن است با یک تصمیم ناگهانی، همهچیز از دسترس خارج شود. همین مسئله به منبع بزرگی از عصبانیت اجتماعی تبدیل میشود.
سه جریان مخالف اینترنت آزاد
مدیرعامل کارنامه با تأکید بر اینکه مسئله اینترنت بیش از آنکه اقتصادی باشد، ایدئولوژیک و امنیتی است، مخالفان آزادی اینترنت در حاکمیت را به سه گروه تقسیم کرد:
- گروه اول (وایتلیست): کسانی که اینترنت را یک «امتیاز» میدانند نه یک «حق».
- گروه دوم (بلکلیست): حامیان ادامه وضعیت گذشته که معتقدند اینترنت قبل از اعتراضات شرایط مناسبی داشت و باید با فیلترینگ گسترده به همان وضعیت بازگشت. به گفته نامداری، این گروه در حال حاضر دست بالا را دارد.
- گروه سوم: طرفداران اینترنت «قطرهچکانی» که خواهان مدیریت شدید دسترسی بر اساس زمان و مکان هستند.
او با ابراز تأسف از نبود جریان حامی دسترسی آزاد، پیشبینی کرد که در نهایت دیدگاه گروه دوم غالب میشود؛ یعنی اینترنت با محدودیت بازمیگردد و در شرایط خاص، دوباره محدودتر هم خواهد شد. به گفته نامداری، فشار گروههای دیگر هم باعث میشود تلاشهای دولت برای کاهش فیلترینگ بهطور کامل متوقف شود.
او همچنین هشدار داد: «بعید میدانم واتساپ دوباره باز شود و حتی نگرانم پلتفرمهایی که تا امروز فیلتر نبودند هم بهتدریج مسدود شوند.»
وقتی امنیت بر رشد اقتصادی ترجیح داده میشود
نامداری با مرور سابقه سیاستگذاری در ایران گفت: دستکم دو دهه است که سیاستگذار در دوراهی بین امنیت و رشد اقتصادی، همیشه امنیت را انتخاب کرده است. به گفته او، تصمیمگیران از خسارتهای اقتصادی آگاه هستند، اما این هزینه را در برابر آنچه تهدید امنیتی میدانند، قابلقبول تلقی میکنند.
او در پایان تأکید کرد که قطعی اینترنت مانند یک اثر دومینویی عمل میکند و در اقتصاد نابهسامان کشور، پیامدهای زنجیرهای به همراه دارد؛ از جمله تعدیل نیرو، کوچکتر شدن اقتصاد دیجیتال و عقبگرد جدی در مسیر توسعه.
